Hier een overzicht van foto’s van transporteurs:

Legertrucks werden na de oorlogsjaren ingezet voor de transport van stro. Deze truck vervoerde onder andere stro naar de Eendracht in Appingedam en de Halm in Hoogkerk. Deze foto is van Bene Wit, Roodeschool.

Strorijders uit Pekela:

Bene Wit, 1954/1955 aan de Noordoostpolderweg tussen Blokzijl en Steenwijk.

Wolter Bos uit Roodeschool met een auto van B.Wit Roodeschool. De foto is genomen in Tjuchum (1956/1957):

Abel Werkman met zijn zoon Harko tijdens een bedrijvenparade in Roodeschool met een vracht voor de Eendracht in Appingedam:

Gebroeders de Boer in 1964:

Weet u meer te vertellen over één van bovenstaande voertuigen? Neem gerust contact met ons op; info@strokarton.nl

 Door Jan René Olthof

In mijn verhaal schrijf ik strocartonfabriek, carton en cartonnage steevast met een letter c omdat in de glorietijd van de Erica carton de juiste spelling was!

Ik zal me even voorstellen: Ik ben Jan René Olthof, geboren in 1953 te Winschoten, zoon van Jan Olthof, die tot zijn te vroege overlijden op 51-jarige leeftijd op 17 juni 1971 directeur was van de N.V. Erica fabrieken met als standplaats Oude-Pekela.

Een foto van mijn vader, welke drie maanden voor zijn overlijden is gemaakt, heb ik hieronder toegevoegd.

Jan Olthof (1971)

Mijn grootvader Albert Olthof  is in 1919 als voormalig boekhouder van DWM & Co (thans Avebe) te Veendam door de grootaandeelhouder en president-commissaris Jo Smit als directeur naar de Erica te Oude-Pekela gehaald om orde op zaken te stellen. De vorige directie had er toentertijd een grote puinhoop van gemaakt.

Directeur Albert Olthof

De heer Jo Smit en mijn grootvader Albert Olthof hebben samen in 1928 de Strocartonfabriek Erica II opgericht. Zij hebben daarvoor de voormalige in 1926 gesloten coöperatieve aardappelmeelfabriek “De Drie Provinciën” te Oostwold (Wk) laten ombouwen.

Na de tweede wereldoorlog is mijn vader Jan Olthof na een door de oorlog afgebroken studie economie te Rotterdam bij de N.V. Erica Fabrieken te Oude-Pekela in dienst getreden. Na een gedegen opleiding in de fabriek om het gehele productieproces beter te leren begrijpen is mijn vader adjunct-directeur geworden. In 1955 heeft mijn vader Jan Olthof zijn vader Albert Olthof opgevolgd als directeur. De papiermakers te Oude-Pekela, die mijn vader ook als klein jongetje Jan hadden gekend, noemden hem daarna steevast “Mijnheer Jan”.

Foto’s Erica II

Ik ben in het bezit van vijf kleine fotootjes, welke rondom Erica II van de fabriek door mijn vader in een strenge winter ( de Munnikevaart was volledig dichtgevroren) in of direct na de tweede wereldoorlog met zijn Zeiss Ikon klapcamera moeten zijn gemaakt. Op het eerste fotootje is voor de fabriek nog een grote berg met steenkolen te zien.

De gescande foto’s heb ik hierna toegevoegd.

De fabriek

De strocartonfabriek Erica II te Oostwold (Wk) had een bredere en wat langzamere cartonbaan dan normaal. Daardoor kwam er een hoger kwalitatief vel carton vanaf, welke beplakt met papier o.a. zijn weg vond naar de cartonnage afdeling van de Erica te Oude-Pekela. In deze afdeling werd in de glorietijd grote hoeveelheden Blue Band en Brio boterdozen gemaakt voor Van den Bergh & Jurgens (thans Unilever) te Rotterdam.

Door de opkomst van steviger golfcarton hebben we deze orders voor boterdozen gaandeweg verloren. We zijn toen mooie bedrukte dozen voor de Beckbierbrouwerijen in Noord-Duitsland gaan maken. Daarnaast zijn we toen ook halve dozen (dus zonder deksel of dekselflappen), welke van binnen geplastificeerd waren, voor de tuinbouw in het Westland gaan produceren.

De eigen binnenvaarttanker Erica haalde voor zowel de Erica te Oude-Pekela als de Erica II te Oostwold (Wk) de stookolie op in Rotterdam.

Daarnaast had de N.V. Erica fabrieken te Oude-Pekela nog een rijnschip genaamd Jo Smit en een kustvaartcoaster genaamd Luise-Emilie in zijn bezit. Deze coaster voer bij Wagenborgen te Delfzijl.

Reclame

In de zestiger jaren van de vorige eeuw werd er door de Erica ook op bescheiden schaal aan reclame gedaan. Ze gaven aan klanten en belangstellenden o.a. bedrukte vloeiblaadjes uit. De bedrukking prees massief cartonnen dozen aan met kreten zoals:

• Van nature reeds goedkoop!
• Vanzelfsprekend…
• Van buskruit tot boter!
• Nòg een winstpunt: Gemakkelijk coatbaar

Een viertal van deze vloeiblaadjes heb ik nog in mijn bezit en als zodanig hierna weergegeven.

Het logo boven het telefoonnummer is de Erica II

Weeklonen

Mijn vader bezocht de Erica II meestal wekelijks op dinsdag of vrijdagmiddag voor overleg met de bedrijfsleiding. Op vrijdagmiddag nam hij dan ook steevast de weeklonen in een grote tas mee. De weeklonen werden, toen nog zoals gebruikelijk was, in contant geld uitbetaald. De rest van de week liet mijn vader de dagelijkse gang van zaken aan de goede mensen te Oostwold (Wk) over. Zo gemiddeld één keer in de drie weken ging mijn vader, na de Erica II bezocht te hebben, door voor verder overleg naar de grootaandeelhouder en president-commissaris Jo Smit te Groningen.

Zelf kwam ik in mijn jeugd gemiddeld één keer per jaar op de Erica II. Ik mocht dan met mijn vader mee. We bezochten dan ook altijd de mooie cartonbaan.
Verder bewaar ik ook prettige herinneringen aan o.a. de laatste bedrijfsleider de heer ing. Heller. Mijn zuster en ik hebben van hem in onze jeugd leuke jonge konijntjes gekregen.

Erica II in luciferstokjes

Ter gelegenheid van zijn 85-jarige verjaardag in 1967 heeft de heer Jo Smit de Erica II aan de hand van een actuele foto (en met ondersteuning van de foto van de fabriek nog als aardappelmeelfabriek) in het platte vlak d.m.v. luciferstokjes door de heer George v. d. Es als afbeelding laten vervaardigen. Deze afbeelding heeft hij mijn vader in privé-eigendom geschonken en is binnen onze familie gebleven.
Een van links genomen digitale foto van de Erica II:

Een van rechts genomen uitgesneden digitale foto van de Erica II afbeelding heb ik hierna weergegeven.

Testament

De heer Jo Smit is tussen 1967 en 1971 op hoge leeftijd komen te overlijden. Zijn testament voorzag in o.a. de volgende twee erfgenamen, te weten “De Koninklijke Nederlandse Draf- en Rensport” ten behoeve van het gedurende een aantal jaren verrijden van de Jo Smit prijs naast die van de Gouden Zweep, en een fonds teneinde te kunnen komen tot een Jo Smit sportpark in zijn geboorteplaats Zuidhorn.

Daarnaast was het testament bezwaard met een groot aantal legaten waarbij netto geldbedragen waren toegezegd. Dit alles had tot gevolg dat er bij de Erica op dat moment geen investeringen meer konden worden uitgevoerd. De executeur-testamentair (en tevens president-commissaris) was de heer Arkema, accountant te Paterswolde. Mijn vader Jan Olthof is toentertijd nagegaan of het mogelijk was om het testament juridisch aan te vechten. Er bleken geen mogelijkheden te zijn.

Liquidatie

Door het slechte economische tij, een sterk opkomende golfcartonindustrie en een forse afvalwater- cq milieuproblematiek was het helaas ook niet mogelijk om bij de banken een forse lening los te krijgen. Hierdoor kon ook een soort doorstart en/of management buy-out, in wat voor vorm dan ook, niet plaatsvinden.

Teneinde de legaathouders en erfgenamen te kunnen uitbetalen is toen besloten tot algehele liquidatie van de N.V. Erica fabrieken over te gaan. Triest maar helaas waar! De cartonbanen te Oude-Pekela en Oostwold (Wk) zijn begin 1971 definitief stilgelegd. De cartonnage afdeling te Oude-Pekela is na nog eerst een korte periode van zelfstandigheid, met carton leveranties door de Vrijheid te Veendam, uiteindelijk verkocht aan Ceres/Sparreboom te Oude-Pekela. Het machinepark is toen daar naartoe overgeplaatst.

De vrouw van de heer Jo Smit heeft regelmatig tijdens haar leven tegen mijn vader en moeder gezegd, dat later na hun overlijden de fabriek voor de mensen zou zijn die gedurende hun leven hard voor hen hadden gewerkt. Dat zou heel wat socialer zijn geweest! Helaas is zij eerder dan de heer Jo Smit overleden en is het anders gelopen.

Ik hoop door deze voorgaande historische informatie iets te hebben kunnen bijdragen aan het mooie culturele erfgoed van de N.V. Erica Fabrieken en de Strocartonfabriek Erica II te Oostwold (Wk) in het bijzonder.

Door: Jan René Olthof.

Voor het verhaal van Jan René Olthof over de Erica in Oude Pekela, klik door naar: http://demensenvandestrokarton.nl/de-uiteindelijke-ondergang-van-de-erica-te-oude-pekela/

De pakken stro verrezen vaak metershoog op de fabrieksterreinen.

Stro inladen (foto mevrouw Swiers):

Daarna werd het stro naar binnengebracht de fabriek in, waar het onder handen werd genomen door de ‘hakselsnieder’. Hij zorgde ervoor dat het stro in kleine stukjes werd gehakt. Daarbij was het van groot belang dat er geen graankorrels in het stro achterbleven. Daardoor zou het karton te papperig worden. De korrels werden door verschillende arbeiders uit het stro gesorteerd. Dit werd gedaan door het stro omhoog te blazen, waardoor de zwaardere korrels als eerst weer naar beneden vielen. Die werden door de arbeiders dan vlug verwijderd.

Bolkoker (foto; Frank Straatemeijer):

Daarna bracht de Jacobsladder het haksel, zoals het stro na verwerking werd genoemd, naar de kokerzolder. In een bedompte atmosfeer werd het haksel gekookt. In zware kokers werd het rondgedraaid en verhit. Kalkmelk werd aan het haksel toegevoegd en het werd aangestampt met een stamper. Het draaien en koken van de pap nam bij grote kokers 8 uur in beslag. De kokerbaas bepaalde of de pap goed genoeg was.

Toevoegen van Kalk (still uit film over De Dollard):

Door de kollerbaas werd de pap vervolgens op de kollerstenen geschept. De kollerstenen liepen als wielen door een bak van hardhouten blokken. De pap werd daarmee nog verder fijngemalen. Bij de kollerstenen werd het pap vermengd met afvalwater waardoor het dunner werd.

De Hollanders (still uit film over de De Dollard):

De pap dreef via een goot verder naar de Hollanders. Met messen werd de pap nog fijner gemalen en werd er opnieuw water toegevoegd. Als de massa fijn genoeg was begon de ‘echte’ kartonproductie.

In gemetselde kuipen werden de laatste stofdeeltjes in de pap verwijderd door een knotenjongen. De knotenbak was een soort schuddende zeef, waarbij de knoten bleven liggen. Die werden door de knotenjongen verwijderd.

Papierbanen (still uit film over De Dollard):

Daarna begin het proces waarbij het vocht uit de massa werd gedrukt. De massa werd door verschillende zeven en persen gehaald en na een behandeling door de doekenpersen, ging het pap door naar de cilinders.

Kleefbak (still uit film over De Dollard):

Daarna ging het karton door naar de kleverij. Via enorme rollen kwam het strokarton hier aan waarna het gesneden en geplakt kon worden.

Tenslotte ging het strokarton naar de expeditie-ruimte. Daar werden de vellen strokarton inpakt door een legio arbeiders.

Functieomschrijvingen van medewerkers van strokartonfabrieken:

De Omroller, de Kokervuller, de Kokerchef, de Papiermaker, de Messenjong, de Verlader, de Strolosser, de Stoker, de Hakselsnijder, de Smid, de Smeerder, de Plakker, de Pompjongen, de Kleverbaas, de Expeditiechef, de Magazijnchef, de Inpakker en de Kalkblusser.

Informatie is afkomstig uit het boek: Uut stro zet. Honderd jaar strokarton in de Groninger Veenkoloniën. Dit boek is uitgegeven door het Veenkoloniaal Museum in 1985.

Functieomschrijven: Willem Friedrich, De Laatste Strohalm (Noordbroek 2009) p. 29, 30.

Gebruikers van de app kunnen kiezen uit vier routes die de laatste herkenningspunten van de verdwenen strokartonindustrie laten zien.

Verborgen in het landschap liggen de laatste herkenningspunten van een verdwenen industrie die bijna 140 jaar geleden passievol werd opgericht. Het winstgevende product was strokarton; karton gemaakt van stro en kalk. De groeiende vraag naar verpakkingsmateriaal resulteerde in de bouw van meer dan twintig fabrieken in Groningen met hoopvolle namen als ‘De Toekomst’, ‘De Vrijheid’, ‘De Eendracht’ en ‘Ons Belang’. Kortom; strokarton was ‘booming business’. De inzet en het vertrouwen van veel Groningers zorgde voor een belangrijke bedrijfstak dat over de hele wereld afnemers had. Honderd jaar lang was strokarton een Gronings product om trots op te zijn.

Sommige structuren lijken zo vanzelfsprekend dat vergeten wordt hoeveel menselijke energie ervoor ingezet is. Van de eerste schipper die met een volgeladen schip door de provincie laveerde tot de laatste strokartonarbeider die het strokarton te drogen legde. Van de rijke Groninger boer die contact zocht met andere boeren om de oprichting te bespreken tot de laatste opzichter die contacten onderhield in Engeland om het strokarton te verkopen. Alle activiteit was erop gericht de industrie in Groningen te stimuleren.

Met de routes Terug naar de toekomst, kunnen de structuren die voor de strokartonindustrie aangebracht zijn, herontdekt worden. Welke veranderingen zijn er in het landschap aangebracht voor deze bedrijfstak? Welke initiatieven zorgen nu nog steeds voor werkgelegenheid? Welke risico’s zijn er lang geleden genomen? Welke personen hebben het beste in weten te spelen op de mogelijkheden in de provincie? Deze vragen kunnen gesteld worden langs de route door de provincie en de speciale app-punten die daarvoor gekozen zijn. Aan de hand van leuke anekdotes wordt de geschiedenis van de mensen van de strokarton tot leven gebracht.

Download de Groninger Routes App van Marketing Groningen om de routes te beleven!

Directeur Jan Olthof:

Jan Olthof overleden.

We ontvingen het stuk van de zoon van Jan Olthof, Jan René Olthof. We hebben toestemming dit stuk te publiceren op onze website.

Kunt u de tekst niet lezen? De volledige tekst staat hieronder;

‘De laatste maal dat wij hem spraken, beloofden we elkaar een ,,tot weerziens” in zijn woonplaats Winschoten. Dat weerzien heeft niet zo zullen zijn. Vóór het zover was, bereikte ons het bericht, dat Erica-directeur Jan Olthof op 17 juni was overleden. Hij werd slechts 51 jaar.

Zeer velen hebben daarmee een goede vriend verloren. Eén van die zeldzame figuren die het in zich schijnen te hebben, dat altijd maar weer een beroep op hen wordt gedaan, om belangeloos iets voor anderen te doen. De heer Olthof deed dat graag. Hij verstond bovendien de kunst, ondanks zijn veelvoudige taak als fabrieksdirecteur, de vele in hem gestelde verwachtingen te realiseren. 

Hij was daarbij in de eerste plaats karton en kartonnageman. Sinds 1955 in bredere kring bekend als enige directeur van de kartonfabrieken Erica I en II (waarvan hij voordien adjunct-directeur was), die met hun afdeling kartonnages tot de grootste fabrikanten van massief kartonnen verzenddozen behoorden in ons land. Toen vorig jaar deze afdeling kartonnages in een zelfstandige n.v. werd omgezet, werd ook hiervan de heer Olthof weer directeur.

Wat voor een ander een volledige dagtaak zou zijn, belette hem niet om daarnaast in allerlei functies een breder belang te dienen. Zo kenden wij hem niet alleen als algemeen bestuurslid van de Vereniging van Kartonnagefabrikanten, maar ook als voorzitter van de Pakdozenindustrie en eveneens als voorzitter van de belangrijke Machinecommissie van ASSCO, waardoor ook de buitenlandse collega’s jarenlang van zijn kennis en ervaring profiteerden.

Daarnaast is hij lid geweest van het hoofdbestuur van het Nederlands Verpakkingscentrum, en later weer voorzitter van het district Noord van het NVC, evenals lid van de commissie van bijstand van het Instituut voor Verpakkingen TNO. Hij was actief in de Stichting Vorming Bedrijfsjeugd, en in zijn meer directe omgeving kende men hem o.m. als lid van de Adviescommissie van het Arbeidsbureau.

Jan Olthof heeft dat allemaal beslist niet gedaan voor het verzamelen van eigen roem. Dáárvoor was hij een te bescheiden mens, die zich bij alles wat hij ondernam telkens opnieuw kon afvragen of hij daarmee niet een ander lastig zou vallen of die ander onaangenaam zou zijn. Maar juist die zorgvuldigheid om de ander niet te kwetsen maakte hem tot de gewaardeerde voorzitter, en misschien heeft dat in de Pakdozenindustrie wel het duidelijkst gesproken. Qua omzet was hij daarin een der grootste contractanten. Toch heeft hij van deze positie nimmer gebruik gemaakt, wanneer het erom ging om ook de kleinste contractant volledig recht te doen wedervaren.

Voor zijn gezin – mevrouw Olthof en de kinderen Liesbeth en Jan René – moet een man met dit karakter héél veel betekend hebben. Wij kunnen alleen maar hopen dat zij sterkte kunnen putten uit de enorme sympathie die ook in kartonnagekringen naar voren kwam bij dit heengaan van een vriend die wij ons zullen blijven herinneren als een fijn en een goed mens.

Voor meer informatie over directeur Jan Olthof, klik door via de volgende link: http://demensenvandestrokarton.nl/de-uiteindelijke-ondergang-van-de-erica-te-oude-pekela/